Avrupa Birliği (AB), çevresel sürdürülebilirlik ve karbon emisyonlarını azaltma hedefleri doğrultusunda, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulamasını hayata geçirdi. Bu düzenleme, karbon yoğun ürünlerin AB’ye ithalatında ek maliyetler getirerek, iklim değişikliği ile mücadele etmeyi ve temiz sanayi üretimini teşvik etmeyi amaçlıyor. AB, bu adımla hem yerel sanayinin rekabet gücünü artırmayı hem de karbon kaçağını engellemeyi hedefliyor.CBAM, ithal edilen malların üretim sürecinde meydana gelen karbon emisyonlarını kapsıyor ve 2023 yılında başlayan geçiş dönemiyle birlikte uygulanmaya başlandı. Bu süreç, 31 Aralık 2025’e kadar devam edecek. Geçiş döneminde ithalatçılar, yalnızca ürünlerinin karbon emisyonlarını raporlamak zorunda kalacaklar. 2026 yılından itibaren ise ithalatçılar, karbon emisyonları için belirlenen sertifikalar üzerinden ödeme yapmaya başlayacaklar.
Bu yeni düzenleme kapsamında AB’ye ithal edilen ürünler için ithalatçılar beş önemli adımı takip etmelidir:
- İthal edilen malların CBAM kapsamına girip girmediğini kontrol etmek: İthal edilen ürünlerin CBAM düzenlemeleri kapsamında olup olmadığını kontrol etmek ilk adımdır. CBAM düzenlemesi, çimento, alüminyum, gübre, elektrik, demir ve çelik gibi karbon yoğun sektörlerde uygulanmaktadır.
- CBAM kayıt işlemleri: İthalatçılar, ithal edilen ürünlerin karbon emisyonlarını raporlayabilmek için ulusal yetkili mercilere (National Competent Authorities – NCA) kayıt yaptırmak zorundadır. Geçiş dönemi boyunca bu kayıt işlemleri, karbon emisyonlarının izlenmesi ve raporlanması açısından kritik bir rol oynayacaktır.
- Ticaret ortaklarının farkındalığını sağlamak: AB dışındaki ticaret ortaklarının, CBAM düzenlemeleri hakkında detaylı bilgiye sahip olduğundan emin olmak, ithalatçıların süreçte karşılaşabilecekleri olası sorunları önleyecektir. AB Komisyonu’nun sağladığı detaylı rehber, bu süreçte ithalatçılara yol göstermektedir.
- Eğitim materyallerini takip etmek: AB Komisyonu tarafından sunulan genel ve sektöre özgü eğitim modülleri, ithalatçıların yeni raporlama araçları ve düzenlemelere uyum sağlamalarına yardımcı olmaktadır. Bu materyaller, ithalatçıların süreçteki görev ve sorumluluklarını anlamalarını kolaylaştırır.
- Çeyrek raporlarının sunulması: 2024 yılının Ocak ayından itibaren ithalatçılar, ithal edilen ürünler için emisyon raporlarını düzenli olarak sunmak zorunda kalacaklar. İlk rapor, 31 Ocak 2024’e kadar dördüncü çeyrek verilerini kapsayacak şekilde hazırlanmalıdır.
CBAM’nin ithalatçılar için sunduğu en büyük avantajlardan biri, CBAM Öz Değerlendirme Aracı’nın kullanıma sunulmuş olmasıdır. Bu araç, ithalatçıların ürünlerinin CBAM kapsamında olup olmadığını, geçiş süreci boyunca hangi raporlamaların yapılması gerektiğini ve gerekli diğer bilgileri hızlı bir şekilde öğrenmelerine yardımcı olur. Ürünlerin CN kodu, menşe ülkesi ve ithalat amacı gibi bilgileri girerek, işletmeler hızlı ve doğru sonuçlar alabilir.
CBAM Öz Değerlendirme Sistemi’nin en büyük avantajlarından biri, karmaşık düzenlemelerin anlaşılmasını ve uygulanmasını kolaylaştırmasıdır. İthalatçılar, bu sayede uyum süreçlerinde karşılaşabilecekleri belirsizlikleri minimize ederken, olası riskleri önceden tespit ederek daha güvenli bir operasyon yürütme şansına sahip olurlar. Avrupa Komisyonu tarafından sunulan bu araç, AB’nin 2026 yılına kadar CBAM ile tam uyumu sağlama hedefinin kritik bir parçasıdır.Daha fazla bilgi ve CBAM rehberine erişim için: AB CBAM Kılavuzu.
