Elektrikli Araç Şarj Ünitelerinin Artan Önemi
Elektrikli araç teknolojisi, günümüzün en popüler konularından biri haline gelmiş ve bu durum, elektrikli araç şarj istasyonlarına olan ihtiyacı da önemli ölçüde artırmıştır. Türkiye’de 1 Eylül 2025 tarihinden itibaren zorunlu hale gelecek olan kontrol formları ve kriterleri, bu alandaki güvenlik ve standardizasyonun ne denli kritik olduğunu gözler önüne sermektedir. Yeni düzenlemelerle birlikte, tüm muayene kuruluşlarının ve yetkili personelin aynı formları ve aynı kontrol kriterlerini kullanması beklenmektedir, bu da sektörde ciddi bir “devrim niteliğinde” bir adım olarak görülmektedir. Bu rehber, elektrikli araç şarj ünitelerinin güvenli ve verimli bir şekilde kurulması, test edilmesi ve periyodik bakımlarının yapılması için gerekli temel ilkeleri ve uygulamaları detaylandırmaktadır.
Temel Bileşenler ve Kurulum Gereklilikleri
Elektrikli araç şarj sistemlerinin kurulumu, karmaşık ve çok katmanlı bir süreç olup, her bir bileşenin belirli standartlara uygun olması büyük önem taşır.
Son Devre ve Kablolama Standartları
Her bir elektrikli araç şarj ünitesi veya bağlantı noktası, sabit elektrik tesisatından ayrı bir son devre ile beslenmelidir. Mümkün olduğunca, bu son devrelerin 10 metreden kısa olması tavsiye edilir ve uygunluğu gözle muayene ile doğrulanmalıdır. Kablolama, bina içinde sıva üstü, sıva altı veya kanal sistemleri (TS EN 50085 serisi) içinde yapılabilirken, bina dışında yeraltında borular (TS EN 61386 serisi) veya uygun kanallar içinde tesis edilmelidir. Kablo güzergahları, TS EN IEC 60079-10-1’de tanımlanan tehlikeli alanlardan geçmemelidir. İletken kesiti, gerilim düşümü ve akım taşıma kapasitesi dikkate alınarak (TS IEC 60287 serisi veya TSE CLC/TR 50480 kılavuzu, kurulumu TS HD 60364-5-52’ye göre) belirlenmeli, gelecekteki yük artışları için daha büyük kesitler kullanılabilir. Uygunluk, her mamul için ilgili standarda uygunluk belgesi ve gözle muayene ile doğrulanmalıdır.
Topraklama Sistemleri
Topraklama sistemi, anahtarlama panosu/tablosu ile harici veya tesis koruma topraklamasıyla irtibatlandırılmalı, her bir şarj ünitesi ile panosu arasına ayrı bir toprak hattı çekilmelidir. Tasarım ve kurulum, TS HD 60364-5-54, TS HD 60364-4-41, TS HD 60364-7-722 standartları ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’ne uygun olmalıdır. İşletme ve koruma topraklamasının 2 Ω’un altında olması gerekmektedir.
Anahtarlama Panoları
Elektrikli araç şarj ünitelerini beslemek üzere tesis edilecek anahtarlama panoları, TS EN IEC 61439-7 standardına veya toplam giriş yükü akımı 125 A’yı aşmayan tesislerde TS IEC 60670-24 standardına uygun olmalıdır. Dış mekanda kullanılacak panoların en az IP44 nem ve katı cisimlere karşı koruma derecesine ve IK08 çarpmaya karşı koruma derecesine sahip olması gerekmektedir.
Elektriksel Güvenlik ve Koruma Tedbirleri
Elektrikli araç şarj sistemlerinin güvenliği, detaylı koruma tedbirlerinin uygulanmasına bağlıdır.
Kısa Devre ve Aşırı Akım Koruması
Her bir son devre, kısa devre hesaplamalarına göre uygun kesme kapasiteli sigorta veya devre kesici (TS HD 60364-4-43’e uygun) ile korunmalıdır. Bu cihazların TS EN 60947, TS EN 61008-1, TS EN 61009-1, TS EN 60898 veya TS EN 60269 serilerine uygun olması gerekmektedir. Kablo akım taşıma kapasitesinin nominal akımdan küçük olması, ciddi bir uygunsuzluktur ve yangın riskine yol açabilir. Cihaz seçimi ve montajı TS HD 60364-5-53’e göre yapılmalıdır.
Elektrik Çarpmasına Karşı Koruma (Kaçak Akım Cihazları)
Elektrikli araç şarj üniteleri için elektrik çarpması riskini ortadan kaldırmak amacıyla, alçak gerilim anahtarlama panosu içine 30 mA Artık Akım Cihazları (RCD) ile ek koruma sağlanmalıdır. Bu, özellikle doğrudan dokunmaya karşı en etkili önlemlerden biridir. RCD’ler tüm gerilimli iletkenlerin bağlantısını kesmelidir. Elektrikli araçlarda bulunan AC/DC dönüştürücüler nedeniyle oluşabilecek DC kaçak akımlara karşı ise, Tip B RCD veya IEC 62955’e uyumlu bir Artık Doğru Akım Algılama Cihazı (RCD_DD) ile birlikte Tip A (veya F) RCD kullanılmalıdır.
Yalıtım İzleme ve Aşırı Gerilim Koruması
IT sistemlerde, ilk toprak arızasında devreyi kesmeyen durumlar dışında, TS EN 61557-8’e uygun bir yalıtım izleme cihazı sağlanmalıdır. Bu cihazlar, yalıtım direnci belirli seviyelerin altına düştüğünde uyarı vermeli veya şarjı durdurmalıdır. Ayrıca, yıldırım çarpması gibi olaylardan kaynaklanan geçici aşırı gerilimlere karşı koruma sağlamak için, elektrikli araç besleme donanımı (EABD) ve anahtarlama panolarına Tip 1 veya Tip 2 Aşırı Gerilim Koruma Cihazları (SPD) monte edilmesi zorunludur. Bu SPDl’er, TS EN 61643-11’e uygun olmalı ve en az 2,5 kV koruma seviyesi sağlamalıdır. Birden fazla şarj ünitesinin olduğu tesislerde, yük kontrol sistemi için de Tip 3 SPD tavsiye edilir. Tüm metal yapılar arasında eş potansiyel kuşaklama sağlanarak aşırı gerilime karşı ek koruma sağlanır.
Her aşama kontrol altında…
Periyodik kontrol hizmeti için hemen başvurun!
Elektrik güvenliğiniz için uzman desteği alın. Hemen randevu oluşturun, tesisatlarınızı mevzuata uygun ve güvenli hale getirin!
Elektriksel Altyapının Değerlendirilmesi
Elektrikli araç şarj üniteleri kurulumunda, mevcut elektriksel altyapının yeni yük talebini karşılayıp karşılamadığı dikkatlice değerlendirilmelidir.
- Eğer yeni şarj yükleri, mevcut tesisin kurulu gücünden önemli ölçüde düşükse, mevcut tesisata bağlantı mümkündür. Ancak mevcut alçak gerilim anahtarlama panosunun ek gücü ve koruma cihazlarını kaldırabilecek boyutta olması, ana devre kesici ile EA devreleri arasındaki aşırı akım ve RCD seçiciliğinin sağlanması ile SPD’lerin mevcut anahtarlama panosunda ve şarj ünitelerinde olması kontrol edilmelidir.
- Şarj yükü mevcut güce eşit veya daha yüksekse, tüm EA yükleri için yeni bir ana alçak gerilim anahtarlama panosu/tablosu kurulması veya mevcut tesisatın bu yeni panodan beslenmesi gerekebilir.
- Birden fazla tek fazlı EABD varsa, yüklenme dengesizliğini önlemek için fazlar arasında eşit olarak bağlanmalıdır
Şarj İstasyonlarının Test ve Devreye Alma Süreçleri
Devreye alma öncesi ve sonrası yapılan testler, elektrikli araç şarj ünitelerinin güvenli ve doğru çalıştığından emin olmak için kritik öneme sahiptir.
Topraklama ve Kablo Kontrolleri
Topraklama Megeri ile işletme, koruma, pano koruma ve metal aksam topraklaması ölçümleri yapılmalı ve işletme/koruma topraklamasının 2 Ω’dan düşük olduğu doğrulanmalıdır. Ayrıca, termal kamera ve görsel kontrollerle topraklama bağlantılarındaki korozyon, kopukluk veya gevşeklik tespit edilmelidir. Kablolar için pabuç ve konektör kontrolleri (termal ve görsel), kablo başlıkları, tava ve bükülme yarıçapları gibi unsurlar denetlenmelidir. İzolasyon Megeri ile trafo, pano ve EA şarj ünitesi kablolarının izolasyon ölçümleri yapılmalı, eşik değerinin altındaki kablolar değiştirilmelidir.
Pano ve Fonksiyonel Testler
Tüm alçak gerilim (AG) panolarının (ana dağıtım panoları dahil) TEDAŞ şartnamelerine uygunluğu, görsel ve termal kontrollerle denetlenmelidir. Bu denetimler sırasında izole halı ve eldiven gibi İSG ekipmanları kullanılarak azami güvenlik önlemleri alınmalıdır. Panolarda termal kamera ile bağlantıların kontrolü (enerjili ve tam yükte), acil durdurma butonunun çalışması, iç-dış temizlik, şalter mekanik aksamları, kaçak akım koruma rölesi ve toroid bağlantıları, NH bıçaklı sigorta ve parafudr kontrolleri ile bara korozyonu incelenmelidir. Özellikle kaçak akım koruma rölesi ve acil stop butonunun fonksiyon testleri mutlaka yapılmalıdır.
Periyodik Kontrol ve Bakım
Elektrikli araç şarj ünitelerinin periyodik kontrol ve bakımı, TS HD 60364-6 standardına, ilgili mevzuata ve üretici talimatlarına uygun olarak yılda en az bir kez yapılmalıdır. Bakım süreçleri şunları içermelidir:
- Bağlantı temas noktalarının düzenli kontrolü.
- Şarj kablosunun yıpranma gibi fiziksel durumlarının incelenmesi.
- Bağlantı ucunun (çatlak, kırık veya açıkta kalan metal) incelenmesi.
- Bağlantı yuvasının (bağlantı ucunun sıkıca oturması) incelenmesi.
- Gerektiğinde filtrelerin değiştirilmesi. Tespit edilen arızaların 24 saat içinde çözümlenmesi beklenir ve her arıza giderimi sonrasında detaylı rapor sunulmalıdır.
Neden Bizimle Çalışmalısınız?
Elektrikli araç şarj ünitelerinin kurulum, test ve periyodik bakım süreçleri. USB Certification ile yasal uyumlu ve güvenli çözümler.