Bitişik bir odada büyüyen yangının alevleri ve sıcak gazları koridorun üst yüzeylerini ısıttığında, zemindeki kaplama yalnızca yukarıdan gelen ışınımla dahi tutuşup alevi kaçış yolu boyunca taşıyabilir. TS EN ISO 9239-1 standardına göre yürütülen radyant panel testi bu senaryoyu laboratuvara taşır: yatay yerleştirilen döşeme numunesi, 30° eğimli gaz yakıtlı bir radyant panelin altında tanımlı bir ısı akısına maruz bırakılır, sıcak ucundan pilot alevle tutuşturulur ve alev cephesinin numune boyunca ilerleyişi zamana karşı kaydedilir. Testin anahtar çıktısı, alevin artık ilerleyemediği noktadaki ısı akısını ifade eden kritik ısı akısıdır (CHF) ve kilovat bölü metrekare (kW/m²) cinsinden raporlanır.
USB LAB; tekstil halıdan mantara, ahşaptan kauçuk ve plastik kaplamalara ve zemin kaplama boyalarına kadar her tür döşeme kaplamasının rüzgâra karşı (wind-opposed) yanma davranışını bu yöntemle değerlendirir. Sonuçlar, kullanılan alt tabaka dahil sistemin bütününün performansını yansıttığından, üreticilere ürünlerini gerçek uygulama kurgusuna en yakın hâliyle test etme imkânı sunuyoruz.
Testin Önemi ve Katma Değeri
Döşeme kaplamaları yangın senaryolarında duvar ve tavan malzemelerinden farklı bir rol üstlenir: alev üzerlerinde yukarıdan gelen ışınımın etkisiyle yayılır ve kaçış yollarının kullanılabilirliğini doğrudan etkiler. Standardın uyguladığı ışınım akısı, gelişen bir yangının erken evrelerinde bitişik oda veya bölmeden koridor zeminine ulaşması muhtemel ısıl radyasyon seviyelerini temsil eder. Bu sayede sonuç, ürünün kaba bir yanar/yanmaz etiketinden çok, hangi ışınım seviyesine kadar alev yayılımına direndiğinin ölçülebilir ifadesi olur.
Yüksek kritik ısı akısı değeri, alevin ilerleyebilmesi için daha yüksek ısıl yük gerektiğini, yani kaplamanın alev yayılımına karşı daha dirençli olduğunu gösterir. Ticari açıdan bu değer; oteller, okullar, hastaneler ve toplu kullanım alanları gibi kaçış yolu gereksinimleri sıkı projelerin şartnamelerinde belirleyicidir — yangına tepki performansı belgelenmemiş döşeme ürünleri bu projelerde değerlendirmeye dahi alınmaz.
Testin bir diğer değeri sistem duyarlılığıdır: standart, arka katman değişikliklerinin, alt tabakaya yapıştırmanın veya şilte/ara katman farklarının sonuçları etkileyebileceğini açıkça belirtir. Ürününü farklı alt tabaka ve yapıştırıcı kombinasyonlarıyla test ettiren üretici, sahadaki uygulama varyasyonlarının yangına tepki performansına etkisini önceden görmüş olur.
Hangi Alanlarda, Hangi Avantajla Kullanılır?
Yöntem her tür döşeme kaplamasına uygulanabilir; sonuç, varsa alt tabaka dahil sistemin performansını yansıtır. Başlıca ürün grupları:
Talep tarafında ticari binalar, eğitim ve sağlık yapıları, alışveriş merkezleri ve toplu kullanım alanlarına ürün geliştiren ve tedarik eden tüm üreticiler bu veriye ihtiyaç duyar. Standardın tanımına göre kenar uzunluğu 500 mm’ye kadar olan karo formundaki ürünler de bu kapsamda test edilir; karo halı ve LVT benzeri modüler ürünlerde talep özellikle yoğundur.
TS EN ISO 9239-1 ile Radyant Panel Testi Nasıl Yapılır?
Numune, kalsiyum silikat levhalardan imal edilen test odasının tabanındaki kayar platform üzerine, paslanmaz çelik tutucu içinde yatay olarak yerleştirilir; tutucu, numuneyi 200 × 1 015 mm boyutundaki bir açıklıktan ışınıma maruz bırakır. Numunenin üzerinde, ışınım yüzeyi 300 × 450 mm olan ve 900 °C’ye kadar sıcaklığa dayanabilen gözenekli refrakter malzemeden gaz yakıtlı radyant panel, yatayla 30° açı yapacak biçimde konumlanır. Test odasının ön yüzündeki yangına dayanıklı gözlem camı, numunenin tüm uzunluğunun test boyunca izlenmesine imkân verir.
Test başlarken pilot alev numunenin sıcak ucuna uygulanır. Tutuşma sonrasında oluşan alev cephesinin numune boyunca yatay ilerleyişi, tutucu kenarına monte edilmiş 10 mm ve 50 mm aralıklarla bölümlenmiş çelik cetvel üzerinden, tanımlı mesafelere ulaşma süreleri kaydedilerek izlenir. Numune yüzeyinde 4 saniyeden uzun süren alevlenme ‘sürekli alevlenme’ sayılır ve alev yayılım mesafesi bu tanım üzerinden okunur.
Sonuçlar üç eksende ifade edilir: alev yayılım mesafesi–zaman ilişkisi, kritik ısı akısı ve istendiğinde duman yoğunluğu–zaman eğrisi. Raporlanan kritik ısı akısı; alevin söndüğü noktadaki akı (CHF) ile 30 dakikalık test dönemi içinde ulaşılan en uzak yayılma konumundaki akı (HF-30) değerlerinden düşük olanıdır — başka deyişle 30 dakika içindeki en ileri alev yayılımına karşılık gelen ısı akısıdır. Duman ölçümü, standardın ilgili eki uyarınca egzoz bacasındaki ışık geçirgenliğinin kaydedilmesiyle yapılır.
Şartlandırma ve alt tabaka seçimi, standardın atıf yaptığı şartlandırma ve alt tabaka kılavuzlarına göre planlanır; döşeme sistemi alt tabaka, yapıştırıcı ve ara katmanlarıyla birlikte değerlendirildiğinden numune yapılandırması test öncesinde netleştirilir. Aynı standart ailesinin ikinci bölümü (ISO 9239-2) alev yayılımını 25 kW/m² sabit ısı akısı seviyesinde inceler; yapı malzemelerinin sınıflandırma taleplerinde kullanılan yöntem, bu sayfada anlatılan birinci bölümdür.
CE, Teknik Raporlama ve Uluslararası Geçerlilik
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) kapsamında döşeme kaplamalarının yangına tepki sınıfları — örneğin Bfl-s1 — EN ISO 9239-1 radyant panel testiyle belirlenir; Türkiye’de ilgili çerçeve MHG/2017-13 Tebliği ile uygulanır. CE işaretlemesi hedefleyen döşeme üreticileri için radyant panel verisi, teknik dosyanın yangına tepki bölümünün temel girdisidir.
USB LAB raporları; numune ve alt tabaka yapılandırmasını, alev yayılım mesafesi–zaman kayıtlarını, kritik ısı akısı değerini ve istendiğinde duman ölçümü sonuçlarını izlenebilir biçimde belgeler. Talep hâlinde çok dilli düzenlenen raporlar, ihracat pazarlarındaki teknik değerlendirmelerde ve müşteri denetimlerinde doğrudan kullanılabilir.
Test Sonuçlarının Reel Sektöre Katkısı
Ürün geliştirme ekipleri için test, arka katman veya yapıştırıcı değişikliğinin yangına tepki performansına etkisini ölçülebilir kılar; satın alma ekipleri farklı tedarikçilerin kaplamalarını aynı ışınım ölçeğinde kıyaslayabilir. Proje bazlı çalışan üreticiler ise şartnamede istenen yangına tepki düzeyini karşılayıp karşılamadıklarını ihale öncesinde bağımsız veriyle görür; bu hem teklif riskini hem de sahada söküm ve değişim maliyetlerini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
CHF, alev cephesinin artık ilerleyemediği ve sönmeye yüz tuttuğu noktada numune yüzeyine gelen ısı akısıdır; kW/m² cinsinden ifade edilir. Raporlanan kritik ısı akısı, sönme anındaki bu değer ile 30 dakikalık test döneminde en uzak yayılma konumunda ölçülen akıdan (HF-30) düşük olanıdır. Değer yükseldikçe kaplamanın alev yayılımına direnci artar.
Sonuçlar, varsa alt tabaka dahil sistemin performansını yansıtır; arka katman, yapıştırma biçimi ve ara katman değişiklikleri sonucu etkileyebilir. Bu nedenle numune yapılandırmasını ürünün sahadaki gerçek uygulama biçimine göre test öncesinde birlikte belirleriz; alt tabaka seçiminde standardın atıf yaptığı kılavuzlar esas alınır.
Evet. Standardın ilgili eki uyarınca duman gelişimi, test sırasında egzoz bacasındaki ışık geçirgenliğinin kaydedilmesiyle ölçülür ve duman yoğunluğu–zaman ilişkisi olarak raporlanır. Sınıf beyanınız için duman verisinin gerekip gerekmediğini test planı aşamasında birlikte netleştiririz.
TS EN ISO 9239-1 döşemeye özgüdür: yatay numunede alev yayılımını ve kritik ısı akısını ölçer, senaryosu koridor zeminidir. Isı salımı odaklı malzeme karakterizasyonu için konik kalorimetre yöntemi kullanılır; ayrıntılar için Konik Kalorimetre Testi (konik-kalorimetre-testi-ts-iso-5660/) sayfamızı inceleyebilirsiniz. İki test birlikte, ürünün yangına tepkisi hakkında birbirini tamamlayan bir resim sunar.
Neden USB Lab?
Döşeme kaplamanızın kritik ısı akısı testini planlamak ve numune yapılandırmasını netleştirmek için +90 216 706 95 46 numarasından uzman ekibimizi arayabilir, teklif başvurunuzu sitemiz üzerinden iletebilirsiniz.
Diğer Konu Başlıkları
Laboratuvar Hizmetleri
Kapsamlı Test Hizmetlerimiz 25 yıllık deneyimimiz ile laboratuvarımızda tekstil, deri, plastik ve benzeri ürünlerde fiziksel…
