Fonksiyonel tekstilde en çok karıştırılan iki kavram su geçirmezlik ve nefes alabilirliktir; oysa bunlar tek bir testin iki ucu değil, farklı düzeneklerle ölçülen ayrı büyüklüklerdir. Bir kumaş yağmuru mükemmel dururken vücut buharını içeride hapsedebilir; tersine, havayı serbestçe geçiren bir kumaş en düşük su basıncında bile geçirgen olabilir. Bu yüzden performans beyanı yapan her ürün için doğru soru “kumaş su geçirmez mi?” değil, “hangi etkene karşı, hangi metotla, hangi büyüklük ölçülecek?” sorusudur.
Bu harita sayfası dört metodu tek çerçevede toplar: TS EN ISO 811 suyun basınç altında kumaşı geçmesine direnci, TS EN ISO 9237 hava geçirgenliğini, TS EN ISO 11092 terleyen korumalı sıcak levha ile ısıl direnç (Rct) ve su buharı direncini (Ret), TS EN ISO 15496 ise kalite kontrol amaçlı su buharı geçirgenliğini konu alır. USB LAB dört metodu da tek numune planı içinde sunar; buradaki amaç, ürününüz için doğru kombinasyonu seçmenize yardımcı olmaktır.
Neden Tek Test Yetmez?
Su ile tekstilin ilişkisi üç ayrı fiziksel olguda karşımıza çıkar: sıvı suyun basınçla kumaştan geçmesi, havanın kumaş gözeneklerinden akması ve su buharının kumaş boyunca taşınması. Bu üç olgu birbirinden bağımsız davranabilir. Sık dokunmuş ve su itici bitim görmüş bir branda yüksek su sütununa dayanır ama buhar geçişine kapalıdır; gözenekli bir file ise havayı serbestçe geçirir fakat hiçbir su basıncını tutmaz. Membranlı ve kaplamalı yapılarda tablo daha da inceliklidir: hava geçişi neredeyse sıfırken buhar transferi yüksek olabilir.
Bu nedenle şartnameler genellikle iki yönlü kurulur: bir yanda suya direnç (hidrostatik basınç), diğer yanda konfor tarafı (buhar direnci veya geçirgenliği, gerektiğinde hava geçirgenliği). Haritadaki dört metot bu iki yönü tamamlayıcı biçimde kapsar; hangilerinin birlikte isteneceği, ürünün kullanım senaryosuna ve alıcı şartnamesine göre belirlenir.
Harita: Dört Standart, Dört Büyüklük
Metotların görev dağılımı tek cümleyle şöyle özetlenebilir:
- TS EN ISO 811: Hidrostatik basınç metodu — artan su basıncı altında kumaşın su geçişine direnci
- TS EN ISO 9237: Kumaşların hava geçirgenliğinin tayini
- TS EN ISO 11092: Terleyen korumalı sıcak levha ile kararlı hâlde ısıl direnç (Rct) ve su buharı direnci (Ret) ölçümü
- TS EN ISO 15496: Kalite kontrol amacıyla tekstillerin su buharı geçirgenliğinin ölçümü
İlk üç metodun uygulama ayrıntılarını sitemizdeki hizmet sayfalarında bulabilirsiniz.
Ret ve Rct Nasıl Okunur?
TS EN ISO 11092’nin düzeneği, farklı kullanım ve çevre koşullarını taklit edebilen terleyen korumalı sıcak levhadır; standart, ölçümü kararlı hâl koşullarıyla sınırlar. Standardın tanımıyla ısıl direnç Rct, malzemenin iki yüzü arasındaki sıcaklık farkının, gradyan yönündeki birim alan başına ısı akısına bölünmesiyle elde edilir; tekstil malzemelerine ve kompozitlere özgü bu büyüklük, kuru ısı akışını belirler. Su buharı direnci Ret ise aynı düzenekte kararlı hâlde ölçülen ikinci büyüklüktür: değer büyüdükçe buhar geçişine direnç artar, yani kumaş konfor açısından daha kapalıdır.
Ölçüm aralığının bir üst sınırı vardır ve bu sınır cihazın boyut ve yapısına bağlıdır; standardın asgari cihaz özellikleri için verdiği örnek değerler, ısıl dirençte 2 m²·K/W ve su buharı direncinde 700 m²·Pa/W düzeyindedir. Kapsam geniştir: kumaşlar, filmler, kaplamalar, köpükler ve deri, çok katmanlı birleşimler dâhil olmak üzere giysilik, yorgan, uyku tulumu ve döşemelik benzeri ürünlerde kullanılan malzemeler test edilebilir. Standardın açık bir uyarısı da akılda tutulmalıdır: test koşulları belirli konfor durumlarını temsil etmek üzere kurgulanmamıştır ve standart, fizyolojik konfora ilişkin performans sınırı vermez; sınır değerleri ürün standartları ve alıcı şartnameleri koyar.
TS EN ISO 811 ve TS EN ISO 9237: Basınç ve Hava
Hidrostatik basınç metodunda kumaşın desteklediği su sütunu, suyun geçişine karşı koyma gücünün ölçüsüdür. Numunenin bir yüzüne standart koşullarda düzenli artan su basıncı uygulanır; su, kumaşı üç ayrı noktada geçtiğinde test biter ve üçüncü geçişin görüldüğü basınç kaydedilir. Basınç numunenin altından veya üstünden uygulanabilir ve seçilen yol raporda belirtilir. Test alanı 100 cm²’dir; damıtık veya tam deiyonize su (20 ± 2) °C ya da (27 ± 2) °C sıcaklıkta kullanılır ve basınç artış hızı dakikada 10 veya 60 cm su sütunudur. Sonuçlar tekil değerler ve ortalama olarak, konvansiyonel santimetre su sütunu cinsinden rapor edilir. Metot öncelikle branda, tente ve çadırlık gibi sık dokunmuş kumaşlar için geliştirilmiştir; kısa ve orta süreli su basıncına maruz kalan ürün davranışıyla doğrudan ilişkilidir.
Hava geçirgenliği tarafında TS EN ISO 9237, kumaştan geçen hava akışını standart koşullarda ölçer. Elimizdeki Almanca kaynak metnin ulusal önsözü metodun pratik inceliklerini de gösterir: deney alanı olarak 5 cm² tanımlanmıştır, numune kenarlarından kaçakları önlemek için koruma halkalı sıkıştırma düzenekleri kullanılabilir ve şartlandırma ile deney, standart atmosferlerde yapılır. Ölçüm koşulu önerileri giysilik kumaşlar ve teknik dokumalar için verilir. Bu metot rüzgâr geçirmezlik ve gözeneklilik sorularının da anahtarıdır: hava geçirgenliği düşük bir kumaş rüzgârı keser, yüksek geçirgenlik ise serinletici yapıyı işaret eder.
Hangi Ürün Hangi Kombinasyonu İster?
Çadır, tente ve branda gibi teknik ürünlerde belirleyici soru su basıncıdır; bu grupta hidrostatik test tek başına yeterli olabilir. Dış giyimde ise tablo iki yönlüdür: yağmur koruması hidrostatik basınçla, konfor tarafı buhar direnciyle belgelenir; rüzgâr geçirmezlik iddiası varsa hava geçirgenliği ölçümü eklenir. Yorgan, uyku tulumu ve döşemelik gibi ürünlerde terleyen sıcak levha ölçümleri hem ısıl konfor hem nem yönetimi açısından anlamlıdır; bu ürün grupları 11092 kapsamında açıkça sayılır.
Seri üretimde ise amaç değişir: geliştirme aşamasında karakterizasyon için 11092 gibi kapsamlı bir ölçüm kullanılırken, üretim partilerinin izlenmesinde 15496’nın kalite kontrol odaklı su buharı geçirgenliği ölçümü devreye girer; metodun adındaki “kalite kontrol amacıyla” ibaresi tam olarak bu kullanım yerini tanımlar. Ayakkabı tarafında da su buharı yönetimi ayrı metotlarla test edilir; bu ürünler için sayfamıza göz atabilirsiniz.
USB LAB’da Test Paketi Planlama
Su geçirmezlik ve nefes alabilirlik taleplerinde ilk adım, beyanın kendisini netleştirmektir: etikette veya teknik föyde hangi iddia yer alacak? Buna göre paket kurulur; örneğin “su geçirmez ve nefes alır” beyanı için hidrostatik basınç ile buhar direnci birlikte, rüzgâr iddiası için hava geçirgenliği ek olarak planlanır. Numune planında kumaşın hangi yüzünün test edileceği, su sıcaklığı ve basınç artış hızı gibi rapor edilecek değişkenler baştan kararlaştırılır.
Raporlarımız her metodun istediği değişkenleri eksiksiz içerir: hidrostatik testte suyun uygulandığı yön, sıcaklık ve artış hızı; sıcak levha ölçümünde kararlı hâl koşulları ve ölçülen dirençler; hava geçirgenliğinde kullanılan deney alanı ve atmosfer. Böylece farklı laboratuvar sonuçlarıyla karşılaştırma yapılırken koşul farkları görünür olur ve teknik föy beyanlarınız savunulabilir bir kanıta dayanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hidrostatik basınç metodunda sonuç, konvansiyonel santimetre su sütunu cinsinden verilir: numuneye düzenli artan basınç uygulanır ve suyun kumaşı üçüncü noktada geçtiği andaki basınç kaydedilir. Raporda tekil değerler ve ortalama birlikte yer alır; basıncın alttan mı üstten mi uygulandığı da belirtilir.
Değildir. Ret, terleyen korumalı sıcak levha düzeneğinde kararlı hâlde ölçülen su buharı direncidir; değer küçüldükçe buhar geçişi kolaylaşır. Su buharı geçirgenliği ölçümü ise ayrı bir düzenek kullanan ve özellikle kalite kontrol amacına yönelik tanımlanmış farklı bir metottur. İki büyüklük birbirine karıştırılmamalı, şartnamede hangisi yazıyorsa o metot uygulanmalıdır.
Her zaman değil. Hava geçirgenliği, havanın kumaş gözeneklerinden akışını ölçer; nefes alabilirlik tartışmasının merkezindeki büyüklük ise su buharı transferidir. Membranlı yapılarda hava geçişi neredeyse tamamen kapalıyken buhar transferi sürebilir. Bu yüzden rüzgâr ve buhar iddiaları ayrı metotlarla, ayrı sonuçlar olarak belgelenir.
Çünkü sonuç bu koşullara bağlıdır: metot 100 cm²’lik deney alanı tanımlar, damıtık veya deiyonize suyun sıcaklığı 20 °C veya 27 °C olarak seçilir ve basınç artış hızı dakikada 10 veya 60 cm su sütunu olabilir. Kumaşın hangi yüzünün test edildiği de sonucu etkiler. Rapor bu seçimleri açıkça belirtir ki farklı raporlar birbiriyle doğru karşılaştırılabilsin.
Neden USB Lab?
Fonksiyonel kumaşınızın su ve buhar performansını hangi metot kombinasyonuyla belgeleyeceğinizi birlikte belirleyelim; teknik ekibimize +90 216 706 95 46 numarasından ulaşarak numune ve beyan planınızı görüşebilirsiniz.
İlginizi Çekebilir
Yeterlilik Testleri ile Kalitenizi Destekliyoruz! Katılım için Başvurunuzu Yapabilirsiniz.
2025 yılı için EN ISO/IEC 17043 standardı kapsamında laboratuvarlara yönelik geniş kapsamlı yeterlilik testlerimiz açılmıştır.…
Soluduğumuz Hava: KKD ile Güvende Kalmak
Kişisel koruyucu donanımlar (KKD), özellikle solunabilir havadaki tehlikelere karşı çalışanları koruma açısından hayati öneme sahiptir.…
