Koruyucu eldivenlerde tek bir genel dayanıklılık testi yoktur; her risk ailesinin kendi standardı vardır. Mekanik etkiler TS EN 388’in, ısı ve alev TS EN 407’nin, soğuk TS EN 511’in, tehlikeli kimyasallar ile mikroorganizmalar TS EN ISO 374-1’in konusudur. Doğru ürünü seçmek de doğru test planını kurmak da bu iş bölümünü bilmekle başlar.
USB LAB olarak bu haritayı, eldiven üreticilerinden, ithalatçılardan ve iş güvenliği uzmanlarından en sık duyduğumuz soruya cevap olarak hazırladık: hangi risk için hangi standart, o standart için hangi testler? Aşağıda dört standardın kapsam sınırlarını, öne çıkan test yaklaşımlarını ve KKD mevzuatındaki kategori bağlamını bulacaksınız.
Dört Standart, Dört Risk Ailesi
Seçimin ilk adımı riskin adını koymaktır. Dört standardın iş bölümü şöyle özetlenebilir:
- TS EN 388: Mekanik risklere karşı koruyucu eldivenler — aşınma, bıçakla kesilme, EN ISO 13997’ye dayalı kesilme, yırtılma ve delinme testleri ile ek koruma olarak darbe.
- TS EN 407: Isıl risklere (ısı ve/veya ateş) karşı koruyucu eldivenler ve diğer el koruyucu donanımlar.
- TS EN 511: Soğuğa karşı koruyucu eldivenler — iklim veya endüstriyel faaliyet kaynaklı, −50 °C’ye kadar konvektif ve temas yoluyla soğuk.
- TS EN ISO 374-1: Tehlikeli kimyasallar ve mikroorganizmalara karşı koruyucu eldivenler — Bölüm 1: kimyasal riskler için terminoloji ve performans gereklilikleri.
Bu aileler birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Soğuk eldivenlerini düzenleyen TS EN 511’in normatif atıfları arasında TS EN 388’in de yer alması, aynı üründe birden fazla standardın buluşabildiğinin standart metnindeki kanıtıdır: soğuk hava deposunda kullanılan bir eldiven, mekanik dayanım beklentisinden muaf değildir. Haritayı kullanırken sıra hep aynıdır: önce görevdeki riskler adlandırılır, sonra her risk kendi standardına, her standart kendi test setine bağlanır.
TS EN 388: Mekanik Riskler
Mekanik dayanım söz konusu olduğunda referans TS EN 388’dir. Standart; aşınma direnci, bıçakla kesilme direnci, EN ISO 13997’ye dayalı kesilme direnci, yırtılma dayanımı ve delinme direnci için test metotları tanımlar; darbe koruması ise ek koruma başlığı altında düzenlenir. İşaretleme hükümleri ve numune alma-şartlandırma esasları da standardın parçasıdır. Kod karakterlerinin nasıl okunacağını ayrı bir rehber sayfada ayrıntılı anlattık.
Tekil metotların uygulama ayrıntısı için hizmet sayfalarımız yayındadır; örneğin yırtılma dayanımı testinin numune ve düzenek esaslarına ilgili sayfadan ulaşabilirsiniz.
TS EN 407: Isı ve Alev
TS EN 407’nin güncel baskısındaki başlık bilinçli olarak geniştir: ısıl risklere (ısı ve/veya ateş) karşı koruyucu eldivenler ve diğer el koruyucu donanımlar. Kapsama yalnız endüstriyel eldivenler değil, evsel ısıl risklere karşı kullanılan el koruyucuları da alınmıştır; standardın eklerinde bu tür ürünlere ilişkin örnekler ile ürünün kullanım alanına göre hangi testlerin uygulanacağını gösteren örnek listeler yer alır.
Isıl performans gereklilikleri arasında sınırlı alev yayılımı, temas ısısı, konvektif ısı ve radyant ısı başlıkları bulunur; bunların yanında temizlik, mekanik dayanım ile ölçü ve boyutlara ilişkin genel gereklilikler tanımlanır. Güncel baskıyla numune alma ve şartlandırmaya ayrılan yeni bir bölüm eklenmiş, sınırlı alev yayılımı koruması iddia edilmediğinde kullanılacak yeni bir grafik sembol işaretlemeye dâhil edilmiştir.
Isıl test yaklaşımlarının uygulamadaki karşılığını görmek için itfaiyeci eldivenlerine yönelik test sayfalarımıza bakabilirsiniz.
TS EN 511: Soğuk
TS EN 511; iklim koşullarından veya endüstriyel faaliyetten kaynaklanan, −50 °C’ye kadar konvektif ve temas yoluyla soğuğa karşı koruyucu eldivenlerin gereklilik ve test metotlarını tanımlar. Standardın önemli bir uyarısı vardır: ürün testleri yalnız performans seviyesi verir, koruma seviyesi vermez; hangi performansın hangi risk sınıfı için yeterli olduğu, uygulamanın özel şartlarına göre belirlenir. Standardın bilgilendirici ekleri arasında, uygulama alanına göre soğuğa karşı korumayı ele alan bir bölüm ile ölçüm belirsizlikleri ve sonuçların yorumlanmasına ayrılan bir ek de yer alır.
Konvektif soğuk değerlendirmesi bu ailenin en karakteristik deneyidir: ısıtılan gerçek boyutlu bir el modeli eldivenle giydirilir ve el yüzeyi ile ortam arasındaki sabit sıcaklık farkını korumak için gereken güç ölçülür. Deneyde el modelinin bölge sıcaklıkları 30–35 °C aralığında tutulur, ortam sıcaklığı bundan en az 20 °C daha düşüktür; hava hızı (4 ± 0,5) m/s, bağıl nem (%50 ± 5) düzeyinde sabitlenir ve eldivenler testten önce en az 24 saat test sıcaklığında bekletilir.
TS EN ISO 374-1: Kimyasallar ve Mikroorganizmalar
Kimyasal risklerde referans TS EN ISO 374-1’dir. Başlıktaki Bölüm 1 ifadesi önemlidir: bu bölüm, kimyasal riskler için terminolojiyi ve performans gerekliliklerini düzenler. Değerlendirmenin merkezinde permeasyon kavramı yer alır; standart, permeasyon değerlendirmesi için numune alma esaslarını ayrıca tanımlar.
Standart ailesinin başlığı mikroorganizmalara karşı korumayı da içerir. Hangi kimyasala karşı hangi eldiven sorusunun cevabı ancak ürün özelinde, test verisiyle verilebilir; bu nedenle şartnamelerde yalnız standart numarasını değil, eldivenin hangi kimyasallara karşı değerlendirileceğini de tanımlamanızı öneririz. Permeasyon temelli bakış ürün geliştirmede de yol göstericidir: malzeme, kaplama veya kalınlık değişikliğinin koruma davranışına etkisi ancak testle görünür kılınabilir.
KKD Kategorileri ve USB LAB’da Test Planlama
Koruyucu eldivenler, Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB) 2016/425’in risk kategorisi sistemine tabidir. Basit riskleri kapsayan Kategori I’de uygunluk, üretimin dahili kontrolüne dayanan Modül A ile sağlanır; Kategori II ürünlerde AB Tip İncelemesi (Modül B) ve sonrasında tipe uygunluğun üretim içi kontrolle gösterilmesi (Modül C) gerekir; kullanıcının zamanında fark edemeyeceği, hayati riske karşı koruyan Kategori III ürünlerde ise Modül B’yi, Modül C2 (denetimli ürün muayenesi) veya Modül D (üretim kalite güvencesi) izler. Basit el ve kol koruyucuları Kategori I örnekleri arasında sayılırken, el ve kol koruyucuları genel olarak Kategori II örnek grupları içinde anılır; hangi eldivenin hangi kategoriye girdiğini koruduğu riskin niteliği belirler.
Test planlamada haritayı şöyle kullanıyoruz: önce ürünün koruma iddiaları listelenir, her iddia ilgili standardın test setiyle eşleştirilir, ortak numune ve şartlandırma ihtiyaçları tek planda birleştirilir. Her risk ailesine eşlik eden el ve eldiven ölçüm kontrolleri için TS EN ISO 21420 çerçevesindeki sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet; riskler çakışıyorsa iki ailenin testleri aynı planda birleştirilir. Nitekim TS EN 407’nin genel gereklilikleri arasında mekanik dayanım da yer alır; ısıl koruma iddiası taşıyan bir eldivenin mekanik bütünlüğü de değerlendirme konusudur.
Standardın kapsamı −50 °C’ye kadar konvektif ve temas yoluyla soğuğu içerir. Ancak standart açıkça belirtir: ürün testleri performans seviyesi verir, koruma seviyesi vermez. Hangi performansın sizin çalışma ortamınız için yeterli olduğu risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Standart bir serinin parçasıdır ve Bölüm 1, kimyasal riskler için terminolojiyi ve performans gerekliliklerini düzenler. Ürününüzün iddiasına göre serinin hangi bölümlerinin ve hangi deneylerin devreye gireceği test planında netleştirilir.
Kategori, ürünün koruduğu riskin niteliğine göre (AB) 2016/425’in sınıflandırma sistemi içinde belirlenir ve uygunluk değerlendirme yolunu değiştirir: Modül A, Modül B+C veya Modül B’nin ardından C2 ya da D. Laboratuvar test raporları bu sürecin teknik girdisidir.
Neden USB Lab?
Eldiven portföyünüz hangi standartların kapsamına giriyor? Standart-test eşleştirmenizi birlikte çıkaralım: +90 216 706 95 46 numarasından USB LAB’a ulaşın ve ürününüze özel teklif isteyin.
