Isıya ve aleve karşı koruyucu giysi projelerinde üç standart numarası hep birlikte anılır: TS EN ISO 15025, TS EN ISO 11612 ve TS EN ISO 14116. Oysa üçü aynı türden belge değildir; biri ölçer, ikisi hüküm verir. TS EN ISO 15025 bir test metodudur: kumaşın, tanımlı küçük bir alevle kısa süreli temasta nasıl davrandığını belirler. TS EN ISO 11612 ile TS EN ISO 14116 ise ürün standartlarıdır: giysinin veya malzemenin taşıması gereken gereklilikleri tanımlar.
USB LAB’ın bu rehberi, üç standardın iş bölümünü ve hangi ürün iddiası için hangisinin devreye girdiğini açıklamak üzere hazırlandı. Sınırlı alev yayılımı testinin uygulama ayrıntıları için ayrıca yayında olan hizmet sayfamıza yönlendirme bulacaksınız; burada amaç, doğru standarda ve doğru test planına giden yolu kısaltmaktır.
Metot mu, Ürün Standardı mı? Üçlünün İş Bölümü
Rol ayrımı şu üç satırda özetlenebilir:
- TS EN ISO 15025: Test metodu — dikey konumlandırılmış esnek malzemelerde alev yayılımı özelliklerinin belirlenmesi; yüzeyden tutuşturma ve alt kenardan tutuşturma olmak üzere iki prosedür tanımlar.
- TS EN ISO 11612: Ürün standardı — ısı ve alevden koruyucu giysiler için asgari performans gereklilikleri; malzeme düzeyinde ve kullanıma hazır giysi bütünü düzeyinde hükümler içerir.
- TS EN ISO 14116: Ürün standardı — sınırlı alev yayılımlı malzemeler, malzeme kombinasyonları ve giysiler için gereklilikler.
Pratik sonuç şudur: bir kumaş için yalnızca TS EN ISO 15025’e göre test edildi demek eksik bir cümledir. Metot size bir davranış ölçümü ve gözlem seti verir; uygunluk hükmü ise o ölçümün, hedeflenen ürün standardının gereklilikleriyle karşılaştırılmasıyla kurulur.
TS EN ISO 15025: Küçük Alevle Temasta Malzeme Davranışı
Metot; kaplamalı, kapitoneli, çok katmanlı ve sandviç yapılar dâhil tek veya çok bileşenli kumaşların, tanımlı küçük bir aleve kısa süreli temasında alev yayılımı özelliklerini belirler. İki prosedür vardır: alev, dikey duran numunenin yüzeyine ya da alt kenarına uygulanır. Test gazı olarak ticari sınıf propan kullanılır. Metot, ISO 6941’de tanımlanan deneyle yakından ilişkilidir: aynı temel ekipmanı kullanır, ancak prosedürlerden biri için daha dar numune tutucular ve şablonlar öngörür.
Metodun ürün standartlarıyla köprüsü şu ilkede saklıdır: deney numunesinin üst veya dikey kenarlarına kadar yanmayan malzemeler, sınırlı alev yayılımı gösteren malzemeler olarak sınıflandırılabilir. Dikişin davranışa etkisi, dikiş numune içinde test alevine maruz kalacak biçimde konumlandırılarak incelenebilir; şerit ve biye gibi aksesuarların da mümkün olduğunca, kullanılacakları kumaş kombinasyonu üzerinde test edilmesi öngörülür.
Sınırlar da nettir: hava beslemesinin kısıtlı olduğu durumlar ile büyük ve yoğun ısı kaynaklarına maruziyet bu metodun konusu değildir ve belirgin erime veya büzülme gösteren malzemeler için metot uygun değildir. Hassasiyeti artırmak amacıyla standardın güncel baskısında B prosedürü numune genişliği 160 mm’den 80 mm’ye indirilmiş, raporlanan gözlemlerin tanımları netleştirilmiş, kenarı kıvrılmış, çok katmanlı ve dikişli numunelerin hazırlanması ayrıntılandırılmıştır.
TS EN ISO 11612: Isı ve Alevden Koruyucu Giysiler
TS EN ISO 11612, ısı ve alevden koruyucu giysiler için asgari performans gerekliliklerini tanımlayan ürün standardıdır. Hükümleri iki düzeyde işler: giysiyi oluşturan malzemeler ve kullanıma hazır giysi bütünü. Genel ve tasarım gereklilikleriyle başlar; numune alma, temizleme yoluyla ön işlem, mekanik ön işlem, yaşlandırma ve şartlandırma esaslarını ayrı başlıklar altında düzenler.
Standart, ergimiş metal sıçramasına karşı koruyucu giysiler için ek tasarım gereklilikleri de içerir. Performans bölümleri, malzeme testlerinden gelen sonuçların ürün beyanına nasıl dönüşeceğini belirlediği için, giysinizin hangi performans başlıklarını beyan edeceği test planının kapsamını doğrudan etkiler: beyan genişledikçe test paketi de genişler. Bu iki düzeyli yapı, kumaş tedarikçisi ile konfeksiyoncunun sorumluluklarını da ayrıştırır: malzeme verisi tek başına giysi beyanını taşımaz, giysi bütünü ayrıca değerlendirilir.
TS EN ISO 14116: Sınırlı Alev Yayılımlı Malzeme ve Giysiler
TS EN ISO 14116’nın konusu adında saklıdır: alevden koruma başlığı altında, sınırlı alev yayılımlı malzemeler, malzeme kombinasyonları ve giysiler. Standart; genel ve tasarım gereklilikleri, numune alma, ön işlem ve yaşlandırma esasları ile sınırlı alev yayılımı performansına ilişkin gereklilikleri düzenler; işaretleme ve üretici bilgilendirmesi hükümleri de metnin parçasıdır.
TS EN ISO 11612 ile farkı kapsam iddiasındadır: 14116 alev yayılımının sınırlanması odaklıdır; ısı ve alevden koruma iddiasını bütün olarak taşıyan giysiler ise 11612’nin asgari performans çerçevesine girer. İki standart da ön işlem ve yaşlandırma sonrası performansı gözetir; başka bir deyişle beyan, yalnız raftan çıkan ürünü değil, temizlik görmüş ürünü de temsil etmelidir.
Hangi Ürün Hangisini İster? Seçim Senaryoları
Standart seçimi, ürünün koruma iddiasıyla başlar; tipik senaryolar şöyle ayrışır:
- Malzeme geliştirme ve kumaş karşılaştırma aşaması: TS EN ISO 15025 ile alev yayılımı davranışının ölçülmesi ve gözlemlerin kaydı.
- Isı ve alevden koruyucu iş giysisi beyanı: TS EN ISO 11612’nin malzeme ve giysi bütünü gereklilikleri üzerinden değerlendirme.
- Sınırlı alev yayılımı iddiası taşıyan malzeme, kombinasyon veya giysi: TS EN ISO 14116 gereklilikleri.
- Dikişli, çok katmanlı veya aksesuarlı yapılar: numunelerin gerçek kullanım kombinasyonunu temsil edecek biçimde planlanması.
Bu ailenin komşu metotlarını tanımak isterseniz, sitemizdeki dikey yanma testleri ve hazır giyim kumaşlarının yanma davranışı sayfaları iyi bir başlangıçtır.
USB LAB’da Numune ve Test Planlama
Isı-alev projelerinde en sık karşılaştığımız hata, ürün standardının ön işlem ve yaşlandırma adımları hesaba katılmadan tek bir kumaş parçasıyla yola çıkılmasıdır. Doğru plan; hedeflenen ürün standardını, test edilecek malzeme kombinasyonu sayısını ve dikiş, kenar, aksesuar gibi ayrıntıların numuneye nasıl yansıyacağını baştan belirler. Ön işlem ve yaşlandırma sonuçları değiştirebildiği için numune miktarı bu adımlar dâhil hesaplanmalıdır; tek parça kumaşla gelen taleplerde çoğu zaman ikinci bir sevkiyat gerekir.
USB LAB, sınırlı alev yayılımı ölçümünü ve ürün standartlarına yönelik değerlendirme paketlerini akredite laboratuvar altyapısında yürütür; raporlarımız gözlemleri, standardın tanımladığı ifadelerle ve test konfigürasyonuyla birlikte kaydeder. Numune adedi ve ölçüleri plana göre değiştiğinden, başvuru öncesinde ekibimizle kısa bir planlama görüşmesi yapmanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
TS EN ISO 15025’e göre yürütülen deneyde numunenin üst veya dikey kenarlarına kadar yanmayan malzemeler, sınırlı alev yayılımı gösteren malzemeler olarak sınıflandırılabilir. Yani kavram, küçük alev temasında yanmanın numune sınırlarına ulaşmadan durmasını ifade eder.
Metot tek başına geçti-kaldı hükmü vermez; alev yayılımı davranışını ölçer ve gözlemleri kaydeder. Uygunluk kararı, bu sonuçların hedeflediğiniz ürün standardının (örneğin TS EN ISO 11612 veya TS EN ISO 14116) gereklilikleriyle karşılaştırılmasıyla verilir.
Evet. Dikişin etkisi, dikiş numune içinde alevle temas edecek biçimde konumlandırılarak değerlendirilebilir; aksesuarların da mümkün olduğunca kullanılacakları kumaş kombinasyonu üzerinde test edilmesi öngörülür. Gerçek ürünü temsil etmeyen numune, yanıltıcı sonuç üretir.
TS EN ISO 15025, belirgin erime veya büzülme gösteren malzemeler için uygun değildir; hava beslemesinin kısıtlı olduğu durumlar ile büyük ve yoğun ısı kaynakları da kapsam dışıdır. Bu tür malzeme ve senaryolar için test planında alternatif değerlendirme yolları belirlenir.
Neden USB Lab?
Isı ve alev koruyucu giysi projenizde hangi standardın hangi testi gerektirdiğini netleştirmek için +90 216 706 95 46 numarasından USB LAB’a ulaşın; numune planınızı birlikte çıkaralım.
İlginizi Çekebilir
Yeterlilik Testleri ile Kalitenizi Destekliyoruz! Katılım için Başvurunuzu Yapabilirsiniz.
2025 yılı için EN ISO/IEC 17043 standardı kapsamında laboratuvarlara yönelik geniş kapsamlı yeterlilik testlerimiz açılmıştır.…
