Kısa cevap: Üç standardı birbirinden ayıran ana ölçüt, koruyucu burun performansıdır. TS EN ISO 20345 kapsamındaki güvenlik ayakkabısı, en az 200 J darbeye ve 15 kN basma yüküne dayanacak şekilde test edilen koruyucu burun içerir; TS EN ISO 20346 kapsamındaki koruyucu ayakkabıda bu eşik en az 100 J darbe ve 10 kN basmadır; TS EN ISO 20347 kapsamındaki iş (mesleki) ayakkabısında ise koruyucu burun, tanımın bir parçası değildir. Yani etikette hangi standardın yazdığı, ayak parmaklarınıza vaat edilen koruma seviyesini doğrudan belirler.
Bu sayfa, üç standardı satın alma ve belgelendirme kararına yardımcı olacak şekilde yan yana koyar: ortak mimarileri nerede örtüşür, teknik eşikleri nerede ayrışır ve hangi senaryoda hangisi doğru tercihtir? USB LAB, üç standardın da atıf yaptığı deney başlıklarında test planlaması ve raporlama hizmeti sunar.
Üç Standart Tek Bakışta: Amaç Ayrımı
TS EN ISO 20345, kazalardan doğabilecek yaralanmalara karşı koruyucu özellikler taşıyan güvenlik ayakkabısını düzenler ve tanımını 200 J seviyesindeki burun korumasına bağlar. TS EN ISO 20346, aynı koruma fikrini daha düşük bir eşikte sürdürür: koruyucu ayakkabı da koruyucu burunla donatılır, ancak darbe testi en az 100 J, basma testi en az 10 kN seviyesinde yapılır. TS EN ISO 20347 ise mesleki kullanıma yönelik iş ayakkabısını düzenler; burada standart, ayakkabıyı koruyucu burun tanımı üzerine kurmaz.
Üçü de aynı standart ailesinin üyesidir ve aynı yapıyı izler: her standart, kendi kapsamındaki ayakkabı için temel gerekleri ve kullanım ortamına göre seçilen ek (opsiyonel) gerekleri tanımlar. Bu yüzden aradaki fark ‘kaliteli-kalitesiz’ ayrımı değil, hedeflenen risk senaryosunun büyüklüğüdür.
Teknik Farklar ve Ortak Mimari
Karşılaştırmanın omurgası şu noktalarda toplanır:
- Koruyucu burun eşiği: TS EN ISO 20345’te en az 200 J darbe ve 15 kN basma; TS EN ISO 20346’da en az 100 J darbe ve 10 kN basma; TS EN ISO 20347’de koruyucu burun tanımın parçası değildir.
- Tanım mantığı: güvenlik ve koruyucu ayakkabı tanımları koruyucu burunla kurulur; iş ayakkabısı mesleki kullanım odağıyla tanımlanır.
- Malzeme sınıflandırması: üç standartta da Class I (deri ve diğer malzemeler; tümüyle kauçuk/polimerik hariç) ve Class II (tümüyle kauçuk veya tümüyle polimerik) ayrımı ortaktır.
- Tasarım tipleri: alçak kesim ayakkabıdan (A) bilek botu (B), yarım diz botu (C), diz hizası çizme (D) ve uyluk hizası çizmeye (E) uzanan tasarım yelpazesi tanımlanır; E tipi, D tipinin sayayı uzatan ince geçirimsiz malzemeyle donatılmış hâli olabilir.
- Test metotları: güvenlik ve koruyucu ayakkabı standartları, deneyleri için TS EN ISO 20344 metot standardına atıf yapar; gerekler ürün standardında, ölçüm yöntemi metot standardında durur.
Ortak mimarinin ayrıntısı da kayda değer: temel gerek tabloları saya yüksekliği, topuk (seat) bölgesi, taban performansı (Class I’de yapım ve saya-taban yapışma dayanımı), burun koruması başlıkları (burun iç uzunluğu, darbe direnci, basma direnci ve burnun davranışı) ile Class II için sızdırmazlığı kapsar. Koruyucu ayakkabı metnindeki çarpıcı bir kural, yapısal bütünlüğün ne kadar ciddiye alındığını gösterir: hem iç tabanı hem iç tabanlığı olmayan ya da iç tabanı olmayıp yalnızca çıkarılabilir iç tabanlığı olan ayakkabı, standarda uygun kabul edilmez.
Hangi Durumda Hangisi? Seçim Senaryoları
Seçimin başlangıç noktası risk değerlendirmesidir. Düşen veya yuvarlanan cisimlerin, ezilme riskinin gündelik gerçek olduğu ortamlar — şantiye, metal işleme, depo ve lojistik, ağır montaj — en yüksek burun eşiğini, yani TS EN ISO 20345 kapsamındaki güvenlik ayakkabısını işaret eder. Mekanik riskin var olduğu ama daha sınırlı kaldığı işlerde, 100 J seviyesindeki koruyucu ayakkabı (TS EN ISO 20346) değerlendirilebilir. Ayak parmaklarına yönelik darbe-ezilme riski taşımayan, buna karşılık kayma, hijyen veya konfor gereksinimlerinin öne çıktığı meslekler ise iş ayakkabısının (TS EN ISO 20347) alanıdır.
İkinci filtre, şartname ve pazar beklentisidir: kurumsal alıcıların iş sağlığı ve güvenliği prosedürleri çoğu zaman standardı isimlendirerek ister. Üçüncü filtre ise ortam koşullarıdır — ıslak zemin, kimyasal temas, elektriksel özellik ihtiyacı gibi etkenler, seçilen standardın ek (opsiyonel) gerekleri arasından hangilerinin test planına gireceğini belirler.
Sonuçlar Karşılaştırılabilir mi, Belgeler Birbirinin Yerine Geçer mi?
Aynı deney başlığında üç standart da aynı metot altyapısını kullandığı için ölçüm sonuçları teknik olarak aynı dille okunur; farklılaşan şey eşiklerdir. Bu yüzden karşılaştırma tek yönlü çalışır: 200 J seviyesini karşılayan bir burun 100 J beklentisini de aşar, ancak tersi geçerli değildir. TS EN ISO 20346’ya göre değerlendirilen bir ürün, şartnamesi TS EN ISO 20345 isteyen bir alıcıya ‘yaklaşık eşdeğer’ diye sunulamaz; tanım eşikleri farklı olduğundan beyan da, rapor da ikame edilemez.
Aynı ilke iş ayakkabısı için daha da nettir: TS EN ISO 20347 kapsamındaki bir ürün, burun koruması iddiası taşımadığından, güvenlik veya koruyucu ayakkabı kategorisinde beyan edilemez. Doğru yaklaşım, hedef pazarın ve şartnamenin istediği standardı en baştan netleştirip deney planını o standardın gerek setine göre kurmaktır.
Numune ve Test Planlama
USB LAB’da üçlü ayrımın pratik karşılığı planlama masasında kurulur: önce ürünün hedef standardı ve sınıfı (Class I/II) netleştirilir, ardından temel gerek başlıkları ile hedeflenen ek özellikler deney listesine çevrilir ve numune ihtiyacı model, numara ve bileşen çeşitliliğine göre belirlenir. Burun darbe ve basma doğrulamasından delinme direncine uzanan metot deneylerinin yürütülüşü için ilgili hizmet sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. İki standardın burun eşikleri farklıdır: koruyucu ayakkabıda doğrulanan seviye en az 100 J darbe ve 10 kN basmayken, güvenlik ayakkabısı tanımı en az 200 J darbe ve 15 kN basma ister. Daha düşük eşiğe göre yapılmış değerlendirme, daha yüksek eşiğin kanıtı olamaz; şartname TS EN ISO 20345 diyorsa değerlendirme de o standarda göre yapılmalıdır.
Üçü de temel gerekler artı ek (opsiyonel) gerekler mimarisini izler; malzemeye göre Class I / Class II sınıflandırmasını ve alçak ayakkabıdan uyluk çizmeye uzanan tasarım tiplerini paylaşır. Deneyler de ortak metot standardı ailesine dayanır; bu sayede farklı kategorilerdeki ürünlerin raporları aynı teknik dille okunur.
Sağlar; fark, korumanın türündedir. İş ayakkabısı da temel gereklere ve seçilebilir ek gereklere tabidir; standardın yapısında bütün ayakkabı, saya, taban gibi başlıklar ve ek gerek bölümleri yer alır. Tanımın parçası olmayan tek şey koruyucu burundur; bu yüzden darbe-ezilme riski olan işlerde iş ayakkabısı doğru kategori değildir.
Numunelerin, seri üretimi temsil eden bileşen kombinasyonuyla gönderilmesi gerekir; iç taban ve iç tabanlık yapısı buna dahildir. Koruyucu ayakkabı metnindeki kural bunun önemini gösterir: hem iç tabanı hem iç tabanlığı olmayan veya iç tabansız olup yalnızca çıkarılabilir iç tabanlık taşıyan ayakkabı standarda uygun sayılmaz. Planlama aşamasında model ve numara çeşitliliğini birlikte netleştiririz.
Neden USB Lab?
Ürününüzün doğru kategorisi ve deney listesi için +90 216 706 95 46 numarasından USB LAB uzmanlarına danışın; üç standardın hangisinin şartnamenizi karşıladığını birlikte netleştirelim.
