Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB) 2016/425, KKD’leri korundukları riskin büyüklüğüne göre üç kategoriye ayırır. Kategori I, kullanıcının zamanında fark edebileceği düşük riskli durumlara karşı koruyan basit yapılı donanımları kapsar; Kategori III, kullanıcının zamanında fark edemeyeceği, hayati tehlike oluşturabilecek ve sağlığa geri dönüşsüz zarar verebilecek risklere karşı koruyan karmaşık yapılı donanımları kapsar; Kategori II ise bu ikisinin dışında kalan tüm KKD’lerdir. Kategori, ürünün hangi uygunluk değerlendirme yolundan geçeceğini belirler: Kategori I’de üretimin dahili kontrolü (Modül A) yeterliyken, Kategori II’de AB Tip İncelemesi (Modül B) ve tipe uygunluk (Modül C), Kategori III’te ise Modül B’nin üzerine Modül C2 veya Modül D eklenir.
Bu sayfa, kategori sisteminin sınıflandırma mantığına ayrılmıştır: tanımlar neye dayanır, yönetmelik metnindeki örnek ürün grupları nelerdir ve kategorinin belgelendirme yoluna etkisi nedir? USB LAB, KKD ürünlerinin performans testlerini yürüten laboratuvar olarak, kategori tespitinden sonraki adımda ihtiyaç duyacağınız deney verisini üretir.
Cevabın Açılımı: Üç Kategorinin Mantığı
Yönetmeliğin kurgusunda kategoriler, ürünün türüne değil, korunulan riskin niteliğine göre tanımlanır ve KKD’ler yönetmeliğin ekinde yer alan risk kategorilerine göre sınıflandırılır. Ölçüt üçlüdür: riskin büyüklüğü, kullanıcının tehlikeyi zamanında fark edip edemeyeceği ve olası zararın geri döndürülebilir olup olmadığı.
Kategori I, düşük tehlike potansiyeline sahip ve kullanıcı tarafından zamanında fark edilebilecek durumları kapsayan basit riskli donanımlara ayrılmıştır. Kategori III’ün tanımı bunun tam karşıtıdır: ani ortaya çıkabilecek tehlikeleri kullanıcının zamanında fark edemeyeceği düşünülen durumlarda, hayati tehlike oluşturarak sağlığa ciddi ve geri dönüşü mümkün olmayacak derecede zarar verebilecek risklere karşı koruma sağlayan karmaşık yapıdaki donanımlar bu kategoriye girer. Kategori II için ise yönetmelik ayrı bir pozitif tanım kurmaz: Kategori I ve Kategori III dışında kalan tüm kişisel koruyucu donanımlar Kategori II olarak sınıflandırılır. Bu ‘geri kalan her şey’ yaklaşımı, sınıflandırmada boşluk kalmamasını sağlar.
Hangi Ürünler Hangi Kategoriye Girer?
Yönetmelik metnine dayanan örnek gruplar şöyledir:
- Kategori I: Basit el ve kol koruyucuları, basit göz koruyucuları, basit iş ayakkabıları gibi düşük riskli, basit yapılı ürünler; üreticinin sorumluluğu altında AT uygunluk beyanı esasıyla belgelendirilir.
- Kategori II: Genel vücut koruyucuları, el ve kol koruyucuları ile baş koruyucuları gibi orta düzeyde risk taşıyan ürünler; AT uygunluk beyanı öncesinde AB Tip İncelemesi gerektirir.
- Kategori III: Karmaşık yapıdaki donanımlar — örneğin bazı tam vücut koruyucuları, özel solunum koruyucuları ve yüksek riskli iş ekipmanları; belgelendirme, yönetmeliğin ilgili maddesinde belirtilen prosedürle yürütülür.
Bu örneklerin ortak paydası açıktır: aynı ürün ailesi bile (örneğin el koruyucuları), ‘basit’ nitelikte olduğunda Kategori I’e, daha yüksek koruma gerektirdiğinde Kategori II’ye düşebilir. Bu yüzden kategori tespiti ürün adına bakılarak değil, ürünün hangi riske karşı koruma iddia ettiğine bakılarak yapılır.
Kategorinin Pratik Sonucu: Uygunluk Değerlendirme Modülleri
Sınıflandırmanın asıl ağırlığı, uygunluk değerlendirme yolunu belirlemesindedir. Kategori I’de üretimin dahili kontrolü (Modül A) yeterlidir: üretim sürecinde kalite kontrolünün yürütülmesi ve üreticinin AT uygunluk beyanı düzenlemesi esastır. Kategori II’de süreç iki aşamalıdır: önce AB Tip İncelemesi (Modül B) yapılır, ardından üretimin dahili kontrolüne dayalı tipe uygunluk (Modül C) sağlanır.
Kategori III’te de ilk aşama AB Tip İncelemesidir (Modül B); ardından iki alternatif yoldan biri izlenir: üretimin dahili kontrolü ile ürünün rastgele aralıklarla denetimli muayenesine dayalı tipe uygunluk (Modül C2) veya üretim sürecinin kalite güvencesine dayalı tipe uygunluk (Modül D). Yönetmelik bir istisna da tanımlar: tek bir kullanıcıya özel, tek birim olarak imal edilen ve Kategori III’e giren ürün, AB Tip İncelemesi artı Modül C yöntemine tabi olur. Görüldüğü gibi kategori yükseldikçe, üçüncü taraf gözetiminin süreçteki ağırlığı da artar.
Kategori Tespiti ile Test İhtiyacı Arasındaki İlişki
Kategori, ürünün hangi idari yoldan geçeceğini söyler; hangi deneylerden geçeceğini ise ürünün kendi teknik standardı belirler. İki düzlemi ayırmak, planlamayı sadeleştirir: önce ürünün kategorisi ve buna bağlı modül yolu netleştirilir, sonra ürün grubuna özgü performans deneyleri planlanır. Her iki düzlemde de laboratuvar verisi aynı işi görür: ürünün iddia ettiği korumayı sayısal kanıta bağlamak.
USB LAB’ın eldiven ve ayakkabı alanındaki deney sayfaları, bu ikinci düzlemin somut örnekleridir. CE sürecinin test akışı ve teknik dosya boyutu bu sayfanın kapsamı dışındadır; buradaki odak, ürününüzün sınıflandırma haritasındaki yerini doğru bulmaktır.
Nasıl İlerlenir? Kategori Tespitinden Deney Planına
Pratik yol haritası üç adımdır. Birinci adım, ürünün koruma iddiasını yazılı hâle getirmek: hangi risk, hangi kullanım ortamı, hangi kullanıcı? İkinci adım, bu iddiayı yönetmeliğin kategori tanımlarıyla karşılaştırmak — riskin fark edilebilirliği ve zararın geri döndürülebilirliği burada belirleyicidir. Üçüncü adım, kategoriye bağlı modül yolunu netleştirip ürün standardına göre deney planını kurmaktır. USB LAB bu üçüncü adımda devreye girer: test raporlarımız, uygunluk değerlendirme sürecinde teknik dosyanızın performans kanıtı katmanını oluşturacak biçimde düzenlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yönetmelik, Kategori I’i düşük ve fark edilebilir risklerle, Kategori III’ü hayati ve geri dönüşsüz zarar verebilecek risklerle pozitif olarak tanımlar; Kategori II ise bu ikisinin dışında kalan tüm KKD’leri kapsar. Bu kurgu sayesinde hiçbir ürün kategorisiz kalmaz: iki uç tanıma girmeyen her donanım otomatik olarak Kategori II’ye düşer ve AB Tip İncelemesi gerektirir.
İkisi de AB Tip İncelemesi (Modül B) sonrasında izlenen alternatif yollardır. Modül C2, üretimin dahili kontrolüne ek olarak ürünün rastgele aralıklarla denetimli muayenesine dayanır; Modül D ise üretim sürecinin kalite güvencesi üzerine kuruludur. Üretici, kendi üretim yapısına göre bu iki yoldan birini seçer.
Yönetmelik metnindeki örnek gruplarda basit iş ayakkabıları, basit el/kol ve göz koruyucularıyla birlikte Kategori I içinde sayılır; bu ürünlerde üretimin dahili kontrolü (Modül A) ve üreticinin AT uygunluk beyanı esastır. Ürünün koruma iddiası yükseldikçe bu sınıflandırma değişebileceği için tespit, ürünün beyan ettiği risk üzerinden yapılmalıdır.
Evet; yönetmelik bunu açık bir istisna olarak düzenler. Tek bir kullanıcıya özel, tek birim olarak imal edilen ve Kategori III’e giren ürün, Modül C2 veya D yerine AB Tip İncelemesi artı Modül C kombinasyonuna tabi olur. Seri üretime geçildiğinde ise Kategori III’ün olağan yolları geçerlidir.
Neden USB Lab?
KKD ürününüzün kategori tespitinden sonra ihtiyacınız olan deney verisini birlikte planlayalım: +90 216 706 95 46 numarasından USB LAB’a ulaşın veya sitemizdeki formdan teklif talebinizi iletin.
İlginizi Çekebilir
Soluduğumuz Hava: KKD ile Güvende Kalmak
Kişisel koruyucu donanımlar (KKD), özellikle solunabilir havadaki tehlikelere karşı çalışanları koruma açısından hayati öneme sahiptir.…
